Jacek Jastrzębski – Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, wystąpił podczas otwarcia International Risk Management Conference 2026 – międzynarodowej konferencji poświęconej zarządzaniu ryzykiem, stabilności finansowej i ładowi korporacyjnemu. Tegorocznym gospodarzem konferencji jest Wydział Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, a Komisja Nadzoru Finansowego objęła wydarzenie swoim patronatem.

Konferencja w Warszawie odbywa się pod hasłem „Risks, Resilience and Governance in an Uncertain World. Financial Stability in an AI World” i skupia się na wpływie sztucznej inteligencji (AI) na system finansowy, regulacjach oraz praktyce zarządzania ryzykiem.

W swoim wystąpieniu Jacek Jastrzębski poruszył temat zarządzania ryzykiem, odporności i stabilności systemu finansowego w świecie narastającej niepewności. Punktem wyjścia jest obserwacja, że współczesne gospodarki funkcjonują w warunkach permanentnych wstrząsów – od pandemii COVID-19, przez napięcia geopolityczne i wojnę w Ukrainie, po wyzwania związane z rozwojem sztucznej inteligencji.

W tej sytuacji kluczowym pojęciem staje się odporność (resilience), którą należy odróżnić od pojęcia stabilności. Stabilność bowiem to zdolność systemu do powrotu do stanu równowagi po zakłóceniu, natomiast odporność to umiejętność przystosowania się do nowych warunków, absorbowania wstrząsów i zachowania podstawowych funkcji nawet wtedy, gdy otoczenie zmieni się nieodwracalnie. Rozróżnienie to ma obecnie szczególne znaczenie dla sektora finansowego, ponieważ coraz częściej mamy do czynienia z sytuacjami, po których nie istnieje już wcześniejszy stan równowagi, do którego można wrócić. Najważniejsze staje się więc nie odtwarzanie dawnego porządku, lecz utrzymanie zdolności działania w nowych realiach.

Przykładem tak rozumianej odporności jest ukraiński sektor finansowy, funkcjonujący w warunkach wojny. Pomimo skrajnie trudnych okoliczności, system finansowy Ukrainy zachował zdolność do świadczenia podstawowych usług, unikając poważnych zakłóceń czy upadłości instytucji finansowych. Pokazuje to, że prawdziwa odporność nie polega na powrocie do stanu sprzed kryzysu, lecz na skutecznym działaniu w całkowicie zmienionym środowisku.

W dalszej części wystąpienia Jacek Jastrzębski podkreślił różnicę pomiędzy ryzykiem a niepewnością. Ryzyko można modelować i przypisywać mu określone prawdopodobieństwa, natomiast niepewność dotyczy zjawisk, których nie da się wiarygodnie przewidzieć ani ująć w modelach statystycznych. Dotyczy to między innymi skutków rozwoju zaawansowanej sztucznej inteligencji, zmian geopolitycznych czy konsekwencji zmian klimatu. Wobec takich zjawisk konieczna jest pokora i świadomość ograniczeń modeli analitycznych. System finansowy może być dobrze przygotowany na zagrożenia znane, lecz pozostaje podatny na tak zwane „nieznane niewiadome” (unknown unknowns).

Odpowiedzią na tę sytuację powinny być silne i wiarygodne instytucje. Przewodniczący KNF odwołał się do koncepcji Douglassa Northa, który zwracał uwagę nie tylko na efektywność wykorzystania zasobów, ale także na „efektywność adaptacyjną”, czyli zdolność społeczeństw i organizacji do uczenia się, innowacji oraz dostosowywania reguł działania do zmieniających się warunków. W tym ujęciu odporność oznacza właśnie zdolność do ciągłej adaptacji. Szczególne znaczenie ma jakość prawa, przewidywalność jego stosowania oraz wiarygodność instytucji odpowiedzialnych za jego egzekwowanie. Są to obszary, na które społeczeństwo i państwo mają realny wpływ, w przeciwieństwie do wielu zewnętrznych źródeł niepewności.

Podsumowując swoje wystąpienie Jacek Jastrzębski podkreślił, że odporność nie polega na maksymalnym zabezpieczaniu się przed znanymi zagrożeniami, lecz na zachowaniu zdolności adaptacyjnych wobec wyzwań, których nie da się przewidzieć. Dlatego należy wspierać różnorodność zamiast jednolitości, tworzyć bufory bezpieczeństwa zamiast dążyć do skrajnej optymalizacji oraz budować struktury zdolne do decentralizacji i delegowania kompetencji. Takie podejście zwiększa szanse na zachowanie sprawności działania nawet w warunkach głębokich kryzysów. Ostatecznie zadaniem nadzoru finansowego i instytucji publicznych nie jest eliminowanie niepewności, lecz tworzenie warunków, które pozwolą systemowi przetrwać nieoczekiwane zdarzenia. Prawdziwa mądrość zaczyna się bowiem od uznania, że nie dysponujemy pełną wiedzą o przyszłości.